PMDD behandeling I FemmePrex
Terug naar inzichten

PMDD behandeling: welke opties zijn er en wat helpt echt?

De behandeling van PMDD bestaat uit een combinatie van leefstijl, therapie, medicatie en hormonale opties zoals de pil. Welke het best werkt hangt af van de ernst van je klachten.

Henk Oosterhof

Henk Oosterhof

Gynaecoloog

De behandeling van PMDD bestaat uit een combinatie van leefstijl, therapie, medicatie en hormonale opties zoals de pil. Welke het best werkt hangt af van de ernst van je klachten. Bij matige tot ernstige PMDD helpen een SSRI of de pil vaak het meest.


Je hebt te horen gekregen dat je PMDD hebt, of je herkent jezelf in de klachten en wilt weten wat eraan te doen is. Elke maand weer de grip kwijtraken in de dagen voor je menstruatie is zwaar. De belangrijkste vraag is dan welke behandeling echt helpt.


PMDD komt niet door een afwijkende hoeveelheid hormonen, maar door een sterke gevoeligheid van je hersenen voor de normale schommelingen van oestrogeen en progesteron in de tweede helft van je cyclus. Daarom grijpt de behandeling op twee manieren in. De ene manier stabiliseert die hormoonschommelingen, bijvoorbeeld met de pil. De andere ondersteunt je hersenen in hoe ze erop reageren, bijvoorbeeld met een SSRI. Welke aanpak het best past hangt af van de ernst van je klachten en je persoonlijke situatie.



In dit artikel

  • Hoe wordt PMDD behandeld?
  • Wat kun je zelf doen bij PMDD?
  • Welke medicatie helpt bij PMDD?
  • Welke anticonceptie of hormonale behandeling helpt bij PMDD?
  • Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?



Hoe wordt PMDD behandeld?

Welke behandeling je krijgt bij PMDD hangt af van hoe ernstig je klachten zijn. Bij lichte klachten begin je vaak met leefstijl. Bij matige tot ernstige PMDD zijn een SSRI of een hormonale behandeling zoals de pil meestal de effectiefste eerste stap, soms al naast de leefstijladviezen. De behandeling is bijna altijd goed in te stellen, al kan het een paar cycli duren om de juiste vorm te vinden. Wat PMDD precies is, hoe je het herkent en waarin het verschilt van PMS lees je in onze uitleg over PMDD.



Wat kun je zelf doen bij PMDD?

Bij PMDD kun je met leefstijl en een gezonde routine je klachten ondersteunen, al is dat zelden genoeg als enige behandeling bij matige tot ernstige klachten. Het werkt het best als aanvulling op een medische behandeling.


Leefstijl

Regelmatige beweging verlaagt stress en stimuleert de aanmaak van serotonine, de stof in je hersenen die je stemming helpt stabiliseren. Een vast slaapritme en voldoende slaap maken je minder gevoelig voor de hormoonschommelingen in de tweede helft van je cyclus. Het beperken van cafeïne, alcohol en suiker kan pieken en dalen in je stemming verminderen. Veel vrouwen merken dat kleine, gespreide maaltijden hen in de luteale fase, de periode tussen de eisprong en je menstruatie, stabieler houden.


Supplementen en kruiden

Supplementen worden vaak genoemd bij PMDD, maar het eerlijke verhaal is dat er in wetenschappelijk onderzoek nog onvoldoende bewijs voor is. Voor middelen als vitamine B6, magnesium, calcium en agnus castus, ook wel monnikspeper, is het onderzoek klein en wisselend. Ze kunnen hooguit een aanvulling zijn en vervangen geen bewezen behandeling. Bespreek het gebruik altijd met een arts, want ook kruiden kunnen bijwerkingen geven of andere medicijnen beïnvloeden.



Welke medicatie helpt bij PMDD?

De meest gebruikte medicatie bij PMDD is een SSRI, een middel dat de hoeveelheid serotonine in je hersenen verhoogt. Serotonine helpt je stemming te stabiliseren. Bij PMDD is het brein daar in de tweede helft van de cyclus extra gevoelig voor. Een SSRI dempt daardoor de stemmingsklachten, de prikkelbaarheid en de angst die bij PMDD horen.


Wat een SSRI bij PMDD bijzonder maakt, is dat hij vaak al in de eerste cyclus werkt, soms binnen enkele dagen. Bij een depressie duurt dat enkele weken. Daardoor is het bij PMDD soms mogelijk om de SSRI alleen in te nemen in de tweede helft van je cyclus, vanaf de eisprong tot je menstruatie, in plaats van de hele maand door. Of dat bij jou kan en welk middel en welke dosering passen, beoordeelt een arts samen met je.


SSRI's kunnen bijwerkingen geven, zeker in de eerste weken, zoals misselijkheid of minder zin in seks. Bij het lage, soms alleen cyclische gebruik bij PMDD zijn die vaak milder dan bij dagelijks gebruik voor een depressie. Een arts bespreekt de voor- en nadelen met je voordat je begint.



Welke anticonceptie of hormonale behandeling helpt bij PMDD?

Hormonale behandelingen helpen bij PMDD doordat ze de cyclische hormoonschommelingen onderdrukken die de klachten veroorzaken. Als je eierstokken minder of niet meer schommelen, verdwijnt de prikkel die je stemmingsklachten in de tweede helft van je cyclus uitlokt. Dit is naast de SSRI een van de meest effectieve behandelingen.


De pil zonder stopweek

De anticonceptiepil onderdrukt je eigen cyclus en houdt je hormoonspiegel stabiel. Bij PMDD werkt een pil met het progestageen drospirenon het best, zeker als je hem doorslikt zonder stopweek. Zonder die hormoonvrije week blijven de schommelingen uit die anders je klachten terugbrengen. Welke pil bij je past hangt af van je situatie en je medische voorgeschiedenis.


Hormoonspiraal en andere hormonale opties

Een hormoonspiraal geeft lokaal het hormoon progestageen af en kan bij sommige vrouwen de klachten verminderen. Bij anderen helpt het minder goed, omdat de eigen eisprong vaak gewoon doorgaat. Daarom wordt een hormoonspiraal bij PMDD meestal gecombineerd met een andere behandeling of gekozen op basis van je persoonlijke situatie.


Hormoontherapie

Bij hormoontherapie krijg je oestrogeen, meestal via een pleister of gel, dat je eigen eisprong onderdrukt en de hormoonschommelingen stabiliseert. Omdat oestrogeen alleen het baarmoederslijmvlies kan laten groeien, wordt het gecombineerd met progestageen, bijvoorbeeld via een hormoonspiraal. Dit is een optie als de pil of een SSRI onvoldoende helpt. Of hormoontherapie passend is hangt af van je individuele situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog beoordeelt dit samen met je.


Als andere behandelingen onvoldoende helpen

Bij zeer ernstige PMDD die niet reageert op bovenstaande behandelingen bestaat er een zwaardere, specialistische stap. Met medicatie worden de eierstokken tijdelijk stilgelegd, waardoor de hormoonschommelingen helemaal wegvallen. Hierbij krijg je vaak hormonen terug om bijwerkingen te voorkomen. In zeer zeldzame gevallen, als niets anders werkt, kan een operatie worden overwogen. Dit zijn zware beslissingen die je altijd samen met een gespecialiseerde gynaecoloog neemt.



Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Bij PMDD is het verstandig om hulp te zoeken zodra de klachten je dagelijks leven, je werk of je relaties verstoren. PMDD is een erkende aandoening met een effectieve behandeling, dus je hoeft er niet mee te blijven lopen. Het is verstandig om een arts te raadplegen als:

  • De klachten elke maand terugkeren in de week voor je menstruatie en na je menstruatie verdwijnen
  • Je somberheid, angst of prikkelbaarheid zo heftig zijn dat ze je functioneren belemmeren
  • Leefstijlaanpassingen onvoldoende helpen
  • Je last hebt van sombere of suïcidale gedachten
  • Je wilt weten welke behandeling bij jou past

Een goede diagnose begint met een symptoomkalender over minimaal twee cycli, zodat duidelijk wordt of de klachten echt aan je cyclus gebonden zijn. Op basis daarvan stelt een gynaecoloog samen met jou een behandelplan op. Bij FemmePrex kun je terecht bij een gespecialiseerde gynaecoloog voor de behandeling van PMS en PMDD. Een verwijzing van je huisarts is aan te raden als je in aanmerking wilt komen voor gedeeltelijke vergoeding via je zorgverzekering.



Veelgestelde vragen over de behandeling van PMDD


Helpen SSRI's bij PMDD

Ja. SSRI's zijn een bewezen effectieve behandeling voor PMDD. Ze verhogen de hoeveelheid serotonine in je hersenen, wat je stemming stabiliseert. Bij PMDD werken ze vaak al in de eerste cyclus. Soms is het mogelijk om ze alleen in de tweede helft van je cyclus te nemen. Een arts beoordeelt of een SSRI bij jou past en welk middel geschikt is.


Welke pil is het beste bij PMDD?

Een pil met het progestageen drospirenon wordt bij PMDD het meest gebruikt, zeker als je hem doorslikt zonder stopweek. De stabiele hormoonspiegel voorkomt de schommelingen die je klachten uitlokken. Of de pil voor jou de beste keuze is hangt af van je situatie en je medische voorgeschiedenis. Niet elke vrouw reageert hetzelfde, dus soms is wat zoeken nodig.


Kun je PMDD zonder medicatie behandelen?

Bij lichte PMDD kun je met leefstijl soms al verbetering bereiken, zoals meer beweging, een vast slaapritme en minder cafeïne en alcohol. Bij matige tot ernstige PMDD is dat meestal niet genoeg en zijn een SSRI of een hormonale behandeling effectiever. Supplementen worden vaak genoemd, maar daar is nog onvoldoende wetenschappelijk bewijs voor. Een arts kan met je kijken wat in jouw situatie het beste past.


Hoe snel werkt de behandeling van PMDD?

Dat verschilt per behandeling. Een SSRI werkt bij PMDD vaak al binnen de eerste cyclus, soms binnen enkele dagen. Een hormonale behandeling zoals de pil heeft meestal een paar cycli nodig om goed in te stellen. Bij leefstijl merk je het effect geleidelijk. Het kan dus een paar maanden duren voor je samen met je arts de aanpak hebt gevonden die voor jou werkt.


Helpt de overgang bij PMDD?

PMDD stopt meestal pas definitief na de menopauze, wanneer je cyclus en de bijbehorende hormoonschommelingen wegvallen. In de perimenopauze, de jaren daarvoor, kunnen de klachten juist tijdelijk heftiger worden doordat je hormonen grilliger schommelen. Meer over hoe je cyclus in die fase verandert lees je in onze blog over onregelmatige menstruatie tijdens de overgang.



Bronnen

Categorie:inzicht

Herken jij deze klachten?

Onze gratis overgangstest helpt jou inzicht te krijgen in jouw situatie. In 5 minuten ontdek jij de ernst van jouw klachten.

Over de auteur

Henk Oosterhof

Henk Oosterhof

Gynaecoloog

Henk Oosterhof is een vooraanstaande Nederlandse gynaecoloog die zich specialiseert in de menopauze en de impact van de overgang op de werkvloer.

Over FemmePrex

Online kliniek gespecialiseerd in hormonale gezondheid. Onze BIG-geregistreerde specialisten helpen jou met persoonlijke zorg — zonder wachtlijst.

BIG-geregistreerd
8+ specialisten
Online kliniek