FemmePrex | De overgang beïnvloedt het werk van 55% van de vrouwen

Een medewerker die thuis zit, valt op. Een medewerker die er wel is maar minder goed functioneert, vaak niet. Toch speelt juist daar een belangrijk deel van de impact van overgangsklachten.

Verminderde concentratie, minder energie, slechter slapen of moeite om informatie vast te houden. Klachten die regelmatig worden toegeschreven aan stress, werkdruk of een burn-out, terwijl er ook een hormonale oorzaak kan spelen. Uit onderzoek van CBS en TNO blijkt dat 55% van de werkende vrouwen in de overgang aangeeft dat overgangsklachten invloed hebben op het werk. Bij 8% speelt dit dagelijks.

In dit artikel

Wat overgangsklachten doen met het werk
Waarom overgangsklachten zo vaak worden miskend
Wat de cijfers zeggen
Wat werkgevers en leidinggevenden kunnen doen
Wanneer is behandeling zinvol?
Veelgestelde vragen

Wat overgangsklachten doen met het werk

Overgangsklachten op de werkvloer uiten zich zelden als ziekteverzuim. Vrouwen gaan gewoon naar hun werk, maar functioneren minder. Concentratieproblemen, vermoeidheid en stemmingswisselingen zijn de meest voorkomende klachten die het dagelijks functioneren beïnvloeden.

Een vrouw die opvliegers heeft, slecht slaapt of last heeft van stemmingswisselingen meldt zich zelden ziek. Maar de klachten zijn er wel. Complexe taken kosten meer moeite, de hersteltijd na een werkdag is langer en ongemakkelijke situaties op de werkvloer worden liever vermeden dan besproken.

Het gevolg is dat vrouwen in de overgang vaak jarenlang doorgaan terwijl ze onder hun niveau presteren, zonder dat de omgeving begrijpt wat er speelt en zonder dat zij zelf altijd de verbinding leggen tussen wat ze voelen en de overgang.

Waarom overgangsklachten op de werkvloer zo vaak worden miskend

Overgangsklachten op de werkvloer worden vaak niet herkend omdat de symptomen sterk overlappen met andere aandoeningen. Vermoeidheid, concentratieproblemen en stemmingswisselingen worden regelmatig toegeschreven aan stress, werkdruk of een burn-out, terwijl de oorzaak hormonaal kan zijn.

Vrouwen krijgen als gevolg een verkeerde diagnose en daarmee een behandeling die niet aanslaat. Concentratieproblemen en vergeetachtigheid hebben tijdens de overgang vaak een hormonale oorzaak, ook wel bekend als brain fog. Een burn-out traject duurt gemiddeld een jaar. Overgangsklachten zijn bij de juiste diagnose vaak sneller en effectiever te behandelen. Het verschil in hersteltijd is aanzienlijk.

Een bijkomend probleem is het taboe. Uit het Lifelines onderzoek van het RIVM, uitgevoerd onder meer dan 12 duizend werkende vrouwen, bespreekt minder dan de helft van de vrouwen die merken dat overgangsklachten hun werk beïnvloeden dit op de werkvloer. Vrouwen verzwijgen de klachten uit schaamte of angst voor de reactie van collega's en leidinggevenden. Daardoor blijft de werkelijke oorzaak onzichtbaar.

Wat de cijfers zeggen

De impact van overgangsklachten op de werkvloer is groter dan veel werkgevers beseffen. Uit onderzoek van CBS en TNO blijkt dat 36% van de werkende vrouwen in de overgang aangeeft minder goed te functioneren door pijnklachten, vermoeidheid of concentratieproblemen. Bij 31% leiden de klachten tot ongemakkelijke situaties op de werkvloer, zoals opvliegers of stemmingswisselingen. En 57% van de vrouwen bij wie de klachten invloed hebben op het werk geeft aan behoefte te hebben aan meer begrip of ondersteuning van de leidinggevende.

Uit hetzelfde RIVM onderzoek als eerder benoemd blijkt dat vrouwen met ernstige overgangsklachten twee keer zo vaak verzuimen als vrouwen zonder klachten. De totale verzuimkosten gerelateerd aan de overgang bedragen in Nederland naar schatting 654 miljoen euro per jaar.

Wat opvalt is dat slechts 2% van de vrouwen zich daadwerkelijk ziek meldt door overgangsklachten. De overige impact is grotendeels onzichtbaar: aanwezig maar minder productief, aanwezig maar uitgeput, aanwezig maar onder het eigen niveau presterend.

Wat werkgevers en leidinggevenden kunnen doen aan overgangsklachten

Overgangsklachten op de werkvloer zijn bespreekbaar te maken en de impact ervan is te verminderen. De eerste stap is herkenning: weten dat de klachten bestaan, dat ze hormonaal van oorsprong zijn en dat ze behandelbaar zijn.

Concrete stappen die werkgevers kunnen zetten:

Creëer een omgeving waarin vrouwen overgangsklachten bespreekbaar kunnen maken, zonder oordeel en zonder taboe
Train leidinggevenden in het herkennen van overgangsklachten en het voeren van een goed gesprek hierover
Verwijs vrouwen met klachten door naar de bedrijfsarts of een gespecialiseerde zorgverlener
Kijk naar praktische aanpassingen op de werkvloer, zoals flexibele werktijden of een koelere werkruimte

Voor werkgevers die hun organisatie structureel willen voorbereiden op dit thema biedt de FemmePrex Academy praktische kennis over de overgang en de impact op de werkvloer. Gericht op HR-professionals en leidinggevenden die het gesprek willen kunnen voeren en vrouwen actief willen ondersteunen.

Wanneer is behandeling zinvol?

Overgangsklachten zijn behandelbaar. Dat is een belangrijk gegeven voor zowel de vrouw zelf als voor de werkgever. Een vrouw die de juiste begeleiding krijgt, kan haar klachten vaak aanzienlijk verminderen en haar functioneren op het werk verbeteren.

Hormoontherapie is de meest effectieve behandeling voor vasomotorische klachten zoals opvliegers en nachtelijk zweten, die indirect het functioneren op het werk beïnvloeden. Door de onderliggende hormonale oorzaak aan te pakken kunnen klachten als slaaptekort, vermoeidheid en concentratieproblemen verminderen.

Vroeg ingrijpen loont. Hoe langer klachten onbehandeld blijven, hoe groter de impact op het werk en hoe langer het duurt voordat een vrouw weer volledig inzetbaar is. Een tijdige verwijzing naar een gespecialiseerde gynaecoloog kan langdurig verzuim voorkomen.

Bij FemmePrex kunnen vrouwen binnen 14 dagen terecht bij een gespecialiseerde gynaecoloog of overgangsverpleegkundige voor de behandeling van overgangsklachten. Een verwijzing van de huisarts of bedrijfsarts is aan te raden als de behandeling vergoed moet worden via de zorgverzekering.

Veelgestelde vragen over de overgang op de werkvloer

Hoe herken ik overgangsklachten bij een medewerker?

Overgangsklachten zijn niet altijd zichtbaar. Signalen die kunnen wijzen op overgangsklachten zijn verminderde concentratie, toegenomen vermoeidheid, meer fouten maken dan gebruikelijk, prikkelbaarheid of teruggetrokken gedrag. Vaak worden deze signalen toegeschreven aan stress of werkdruk. Het is belangrijk om het gesprek aan te gaan zonder aannames te doen en ruimte te geven voor de medewerker om zelf het onderwerp te benoemen.

Wat is het verschil tussen een burn-out en overgangsklachten?

De klachten overlappen sterk: vermoeidheid, concentratieproblemen, stemmingswisselingen en slaapproblemen komen bij beide voor. Het belangrijkste verschil zit in de oorzaak. Een burn-out ontstaat door langdurige overbelasting. Overgangsklachten hebben een hormonale oorzaak. Die oorzaak vraagt om een andere aanpak: bij overgangsklachten is hormoontherapie of gerichte medische begeleiding vaak effectief, terwijl rust alleen onvoldoende is als de onderliggende hormonale veranderingen niet worden aangepakt.

Moet ik als werkgever iets regelen voor medewerkers in de overgang?

Er is geen wettelijke verplichting maar wel een verantwoordelijkheid in het kader van goed werkgeverschap. De Arbowet verplicht werkgevers om te zorgen voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden. Overgangsklachten vallen onder gezondheidsklachten die het werk beïnvloeden. Praktische aanpassingen zoals flexibele werktijden of een koelere werkruimte kunnen al een groot verschil maken.

Wat kan een bedrijfsarts doen bij overgangsklachten?

Een bedrijfsarts kan de klachten beoordelen, adviseren over werkhervatting en aanpassingen op de werkvloer en doorverwijzen naar een gespecialiseerde gynaecoloog. Bij vrouwen waarbij overgangsklachten langdurig het functioneren beïnvloeden is een verwijzing naar een gynaecoloog via de bedrijfsarts een directe weg naar de juiste behandeling.

Kan een medewerker met overgangsklachten gewoon blijven werken?

In veel gevallen wel, zeker als de klachten worden herkend en behandeld. Vrouwen met overgangsklachten die de juiste begeleiding krijgen kunnen hun werk vaak volledig blijven uitvoeren. Zonder behandeling is het risico op uitval groter. Vroeg ingrijpen, door herkenning en doorverwijzing naar de juiste zorg, voorkomt langdurig verzuim.

Wist je dat de overgang het werk van 55% van de vrouwen beïnvloedt?