FemmePrex | Stolsels bij menstruatie in de overgang: normaal of niet?

Tijdens de perimenopauze verandert de menstruatie voor veel vrouwen. Ze wordt onregelmatiger, heviger en gaat soms gepaard met stolsels. Voor vrouwen die dit niet eerder hebben meegemaakt, roept dat vragen op over wat normaal is en wanneer er reden is om een arts te raadplegen.

Stolsels tijdens de menstruatie komen veel voor in de perimenopauze, de fase van de overgang voorafgaand aan de laatste menstruatie. Ze ontstaan doordat progesteron sneller daalt dan oestrogeen, waardoor het baarmoederslijmvlies extra dik wordt opgebouwd en bij de menstruatie heviger wordt afgestoten. Kleine stolsels, ter grootte van een euromunt of kleiner, zijn in deze fase normaal. Voor een volledig overzicht van de eerste symptomen van de overgang verwijzen we naar ons uitgebreide artikel. Grotere stolsels, of stolsels die gepaard gaan met extreme vermoeidheid of doorlekken, kunnen een signaal zijn dat er meer aan de hand is.

In dit artikel

Waarom ontstaan stolsels tijdens de overgang?
Hoe weet je of het te hevig is?
Andere oorzaken van stolsels en hevig bloedverlies
Kunnen stolsels leiden tot bloedarmoede?
Wat helpt bij hevige menstruaties met stolsels?
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Veelgestelde vragen

Waarom ontstaan stolsels tijdens de overgang?

Stolsels bij de menstruatie ontstaan wanneer het bloedverlies te hevig is om volledig vloeibaar te blijven. Het lichaam maakt normaal gesproken anticoagulantia aan die het menstruatiebloed vloeibaar houden. Bij een zeer hevige bloeding gaat dat proces niet snel genoeg, waardoor het bloed stolt voordat het het lichaam verlaat.

In de perimenopauze wordt dit veroorzaakt door een hormonale disbalans. Progesteron daalt sneller dan oestrogeen, waardoor tijdelijk een relatief hoog oestrogeenniveau ontstaat. Oestrogeen stimuleert de opbouw van het baarmoederslijmvlies. Zonder voldoende progesteron om dat proces te remmen, wordt het slijmvlies extra dik opgebouwd. Bij de menstruatie wordt dit dikke slijmvlies afgestoten, wat resulteert in heviger bloedverlies en de vorming van stolsels.

Daarnaast spelen langere periodes tussen menstruaties een rol. Als de cyclus onregelmatig wordt en er langere tijd zit tussen twee bloedingen, krijgt het baarmoederslijmvlies meer tijd om op te bouwen. De daaropvolgende menstruatie is dan heviger en gaat vaker gepaard met stolsels.

Hoe weet je of het bloedverlies te hevig is?

Niet elk bloedverlies met stolsels is reden voor zorg. De hoeveelheid en de impact op het dagelijks leven bepalen of verder onderzoek nodig is.

Een veelgebruikte maatstaf is de euromuntgrens. Stolsels ter grootte van een euromunt of kleiner zijn normaal bij hevige menstruaties in de perimenopauze. Stolsels die groter zijn dan een euromunt zijn een signaal om een arts te raadplegen.

Daarnaast zijn er andere indicatoren die wijzen op te hevig bloedverlies:

Je moet je maandverband of tampon elk uur verversen
Je lekt door ondanks het gebruik van maandverband
Je combineert meerdere producten tegelijk om doorlekken te voorkomen
Je menstruatie duurt langer dan zeven dagen
Je ervaart extreme vermoeidheid of duizeligheid tijdens je menstruatie

Dit laatste kan wijzen op bloedarmoede door ijzertekort, wat bij aanhoudend hevig bloedverlies een reëel risico is. Daar gaan we in een latere sectie verder op in.

Andere oorzaken van stolsels en hevig bloedverlies

Stolsels en hevig bloedverlies worden in de perimenopauze meestal veroorzaakt door hormonale veranderingen. Maar er zijn ook andere oorzaken die dezelfde klachten kunnen geven en die los staan van de overgang.

Vleesbomen

Vleesbomen, ook wel myomen genoemd, zijn goedaardige gezwellen in de spierlaag van de baarmoeder. Ze zijn afhankelijk van oestrogeen en kunnen daardoor in de perimenopauze actief zijn en bijdragen aan hevig bloedverlies en stolsels. Na de menopauze, als de oestrogeenproductie stopt, worden vleesbomen inactief.

Poliepen

Poliepen zijn goedaardige uitgroeiingen van het baarmoederslijmvlies. Ze kunnen bloedverlies veroorzaken, ook buiten de menstruatie om. De meeste poliepen zijn goedaardig, maar een kleine kans op kwaadaardigheid maakt onderzoek zinvol als er sprake is van onverklaard bloedverlies.

Endometriose

Bij endometriose bevindt baarmoederslijmvlies zich buiten de baarmoeder. Dit kan leiden tot hevige en pijnlijke menstruaties met stolsels. Endometriose wordt niet veroorzaakt door de overgang, maar de klachten kunnen in de perimenopauze verergeren door hormonale schommelingen.

Schildklierproblemen

Een traag werkende schildklier kan de menstruatiecyclus beïnvloeden en bijdragen aan hevig bloedverlies. Dit is een oorzaak die los staat van de overgang en via bloedonderzoek kan worden vastgesteld.

Een gynaecoloog kan via echografie, bloedonderzoek of baarmoederonderzoek bepalen of een van deze oorzaken een rol speelt.

Kunnen stolsels leiden tot bloedarmoede?

Aanhoudend hevig bloedverlies kan leiden tot bloedarmoede door ijzertekort. Bij elke menstruatie verliest het lichaam ijzer via het bloed. Als het bloedverlies structureel te hevig is, kan het lichaam dit verlies niet meer compenseren via de voeding.

Symptomen van bloedarmoede door ijzertekort zijn vermoeidheid die niet overgaat na rust, duizeligheid, bleekheid, kortademigheid bij inspanning en concentratieproblemen. Deze klachten overlappen deels met vermoeidheid tijdens de overgang en stemmingswisselingen, waardoor bloedarmoede in de perimenopauze niet altijd direct wordt herkend.

Via bloedonderzoek kan worden vastgesteld of er sprake is van bloedarmoede. Een gynaecoloog of huisarts kan de hemoglobine- en ferritinewaarden controleren en op basis daarvan bepalen of behandeling nodig is. Bij aanhoudend hevig bloedverlies is het verstandig om dit te laten onderzoeken, ook als de vermoeidheid op zichzelf niet ernstig lijkt.

Wat helpt bij hevige menstruaties met stolsels?

Bij hevige menstruaties met stolsels in de perimenopauze is de aanpak afhankelijk van de ernst van de klachten en de onderliggende oorzaak. Leefstijlaanpassingen kunnen verlichting bieden, maar bij aanhoudende klachten is medische behandeling effectiever.

Voeding

Voldoende ijzerrijke voeding helpt om het ijzerverlies door hevig bloedverlies te compenseren. Denk aan vlees, peulvruchten, groene bladgroenten en noten. Vitamine C bevordert de opname van ijzer uit plantaardige bronnen. Verder kunnen alcohol en cafeïne hormonale schommelingen versterken en is het verstandig deze te beperken.

Hormoontherapie

Hormoontherapie kan de hormonale disbalans die hevige menstruaties veroorzaakt aanpakken door de oestrogeen- en progesteronspiegels te stabiliseren. Dit kan de menstruatie lichter maken en de vorming van stolsels verminderen. Of hormoontherapie passend is, hangt af van de individuele situatie en medische voorgeschiedenis.

Hormoonspiraaltje

Het hormoonspiraaltje, ook wel Mirena genoemd, geeft lokaal progesteron af in de baarmoeder. Dit remt de opbouw van het baarmoederslijmvlies, waardoor de menstruatie lichter wordt en stolsels kunnen verminderen. Het hormoonspiraaltje is een effectieve optie voor vrouwen bij wie hormoontherapie niet geschikt is.

Niet-hormonale medicatie

Tranexaminezuur is een niet-hormonaal medicijn dat het bloedverlies tijdens de menstruatie kan verminderen door de bloedstolling te ondersteunen. Het wordt ingenomen tijdens de menstruatie en heeft geen invloed op de hormoonhuishouding.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Hevige menstruaties met stolsels in de perimenopauze zijn vaak hormonaal van oorsprong en tijdelijk van aard. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om een gynaecoloog te raadplegen. Het is verstandig om hulp te zoeken als:

Stolsels groter zijn dan een euromunt
Je maandverband of tampon elk uur moet verversen
Je doorlekt ondanks het gebruik van maandverband
Je menstruatie langer dan zeven dagen aanhoudt
Je extreme vermoeidheid of duizeligheid ervaart tijdens of na de menstruatie
Je bloedverlies ervaart buiten de menstruatie om
Je meer dan twaalf maanden niet ongesteld bent geweest en opnieuw bloedverlies ervaart

Dit laatste punt verdient extra aandacht. Bloedverlies meer dan een jaar na de laatste menstruatie is geen normale menstruatie en vereist altijd onderzoek door een gynaecoloog om onderliggende oorzaken uit te sluiten.

Een gynaecoloog kan via bloedonderzoek, echografie of baarmoederonderzoek bepalen of de klachten hormonaal zijn of samenhangen met onregelmatige menstruaties tijdens de overgang, en op basis daarvan een behandelplan opstellen. Bij FemmePrex kun je binnen veertien dagen terecht voor een online consult met een gespecialiseerde gynaecoloog.

Veelgestelde vragen over stolsels tijdens de overgang

Hoe lang kunnen hevige menstruaties met stolsels aanhouden in de overgang?

De duur verschilt per vrouw. De perimenopauze kan vier tot tien jaar duren. Gedurende deze periode kunnen hevige menstruaties met stolsels komen en gaan, afhankelijk van hoe de hormoonspiegels schommelen. Bij sommige vrouwen worden de menstruaties geleidelijk lichter naarmate de menopauze nadert. Bij anderen blijven de klachten aanhouden totdat de menstruatie volledig stopt. Als de klachten ernstig zijn of het dagelijks leven beïnvloeden, is behandeling mogelijk zonder te hoeven wachten tot de menopauze.

Kunnen stolsels bij de menstruatie gevaarlijk zijn?

Kleine stolsels zijn niet gevaarlijk en horen bij een hevige menstruatie in de perimenopauze. Grote stolsels, groter dan een euromunt, of stolsels die gepaard gaan met aanhoudend hevig bloedverlies kunnen leiden tot bloedarmoede door ijzertekort. Daarnaast kunnen grote stolsels in sommige gevallen wijzen op een onderliggende oorzaak zoals vleesbomen of poliepen. Een gynaecoloog kan dit via onderzoek uitsluiten.

Kan hormoontherapie stolsels verminderen?

Wat is het verschil tussen stolsels door de overgang en stolsels door vleesbomen?

Dat onderscheid is op basis van klachten alleen niet altijd te maken. Beide kunnen hevige menstruaties met stolsels veroorzaken. Een belangrijk verschil is dat vleesbomen ook buiten de menstruatie om bloedverlies kunnen veroorzaken en dat de klachten niet altijd samenhangen met de leeftijd of andere overgangssymptomen. Via echografie kan een gynaecoloog vaststellen of er sprake is van vleesbomen.

Is het normaal om grotere stolsels te verliezen naarmate de overgang vordert?

Niet per se. In de vroege perimenopauze kunnen de menstruaties heviger worden door oestrogeendominantie, wat kan leiden tot meer of grotere stolsels. Naarmate de overgang vordert en de oestrogeenspiegel daalt, worden de menstruaties bij veel vrouwen juist lichter. Als de stolsels groter worden naarmate de tijd verstrijkt, is dat een signaal om een gynaecoloog te raadplegen om andere oorzaken uit te sluiten.

Stolsels bij de menstruatie tijdens de overgang: wanneer is het normaal?