FemmePrex | Vermoeidheid tijdens de overgang: waar komt het vandaan?

Je bent uitgeput op een manier die je niet kent van jezelf. Je slaapt genoeg, maar wordt niet uitgerust wakker. Activiteiten die vroeger vanzelfsprekend waren kosten nu meer moeite dan je verwacht. En een verklaring is er niet.

Vermoeidheid tijdens de overgang wordt veroorzaakt door dalende oestrogeen- en progesteronspiegels die de slaap verstoren, de energiehuishouding beïnvloeden en de aanmaak van neurotransmitters zoals serotonine verminderen. Onderzoek laat zien dat 34% van het ziekteverzuim bij vrouwen tussen 40 en 60 jaar gerelateerd is aan overgangsklachten, waaronder vermoeidheid en concentratiestoornissen. Toch wordt de link met de overgang lang niet altijd gelegd, zeker niet als andere klachten zoals opvliegers nog uitblijven.

In dit artikel

Waarom de overgang vermoeidheid veroorzaakt
Waardoor vermoeidheid tijdens de overgang kan verergeren
Wat helpt bij vermoeidheid tijdens de overgang
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Veelgestelde vragen

Waarom de overgang vermoeidheid veroorzaakt

Vermoeidheid tijdens de overgang heeft zelden één oorzaak. Meestal spelen meerdere mechanismen tegelijk een rol, die elkaar kunnen versterken.

Hormonale veranderingen

Dalend progesteron beïnvloedt direct de slaapkwaliteit. Dit hormoon heeft een kalmerend effect op het zenuwstelsel en bevordert een goede nachtrust. Als de progesteronspiegel daalt, kunnen slaapproblemen ontstaan die overdag leiden tot aanhoudende vermoeidheid.

Dalend oestrogeen verstoort de temperatuurregulatie, wat kan leiden tot nachtelijk zweten en opvliegers die ook 's nachts de slaap onderbreken. Daarnaast speelt oestrogeen een rol bij de aanmaak van serotonine en dopamine, neurotransmitters die invloed hebben op stemming en energieniveau. Bij schommelende oestrogeenspiegels kunnen vrouwen zich lusteloos of uitgeput voelen, ook zonder directe slaapproblemen.

Andere oorzaken die op overgangsvermoeidheid kunnen lijken

Niet alle vermoeidheid in deze levensfase heeft een hormonale oorzaak. Schildklierproblemen, met name een te traag werkende schildklier, geven klachten die sterk overlappen met overgangsvermoeidheid: traagheid, kouwelijkheid en uitputting. Bloedarmoede door ijzertekort is een andere veelvoorkomende oorzaak, zeker bij vrouwen die in de perimenopauze nog te maken hebben met hevig bloedverlies. Een arts kan via bloedonderzoek bepalen of een van deze oorzaken een rol speelt.

Het is belangrijk te vermelden dat ook andere oorzaken vermoeidheid kunnen verklaren, zoals schildklierproblemen of bloedarmoede. Een arts kan helpen om de oorzaak vast te stellen.

Waarom overgangsvermoeidheid extreem kan aanvoelen

Extreme vermoeidheid tijdens de overgang voelt anders dan gewone moeheid. Je bent niet alleen lichamelijk uitgeput, maar ook mentaal. Je ziet op tegen dagelijkse taken, hebt moeite om je te concentreren, bent sneller prikkelbaar en hebt overdag behoefte aan rust zonder dat slapen echt helpt.

Dit komt doordat meerdere factoren tegelijk een rol spelen. Hormonale schommelingen verstoren de slaap en het energieniveau. Dalend oestrogeen beïnvloedt ook de bloedsuikerregulatie, wat kan leiden tot wisselend energieniveau gedurende de dag. En de overgang valt voor veel vrouwen samen met een drukke levensfase, met werk, kinderen en mantelzorg, wat de belasting verder vergroot.

Extreme vermoeidheid tijdens de overgang wordt bovendien vaak verward met een burn-out. De klachten lijken sterk op elkaar, maar de oorzaak verschilt. Een burn-out ontstaat door langdurige overbelasting. Overgangsvermoeidheid heeft een hormonale oorzaak. Die oorzaak vraagt om een andere aanpak: rust alleen is onvoldoende als de onderliggende hormonale veranderingen niet worden aangepakt.

Waardoor vermoeidheid tijdens de overgang kan verergeren

Vermoeidheid tijdens de overgang wordt verergerd door slaapproblemen, stemmingswisselingen en de emotionele belasting van deze levensfase. Deze factoren versterken elkaar: wie slecht slaapt herstelt minder goed, raakt sneller overprikkeld en ervaart overdag meer uitputting.

Slaapproblemen

Nachtelijk zweten en opvliegers verstoren de slaap direct. Maar ook zonder deze klachten kunnen vrouwen in de perimenopauze moeite hebben met inslapen of doorslapen door hormonale veranderingen. Wie structureel slecht slaapt, herstelt minder goed en ervaart overdag meer vermoeidheid. Lees meer over slaapproblemen tijdens de overgang.

Stemmingswisselingen

Prikkelbaarheid, somberheid en angstgevoelens kosten energie. Vrouwen die last hebben van stemmingswisselingen ervaren daardoor vaak ook meer vermoeidheid. De twee klachten versterken elkaar: vermoeidheid maakt stemmingswisselingen heviger, en stemmingswisselingen maken vermoeidheid zwaarder. Lees meer over stemmingswisselingen tijdens de overgang.

De emotionele belasting van de overgang

De overgang is niet alleen een lichamelijk proces. Veel vrouwen ervaren in deze periode ook veranderingen in hun werk, relaties of zelfbeeld. Die emotionele belasting kan bijdragen aan een aanhoudend gevoel van uitputting, ook als de lichamelijke oorzaken beperkt zijn.

Wat helpt bij vermoeidheid tijdens de overgang?

Bij vermoeidheid door de overgang helpt het aanpakken van de onderliggende oorzaken het meest. Leefstijlaanpassingen zoals een regelmatig slaapritme en beweging kunnen verlichting geven. Als slaapproblemen of opvliegers de belangrijkste oorzaak zijn, is hormoontherapie de meest effectieve behandeling.

Leefstijl

Een gezonde leefstijl draagt bij aan je algehele gezondheid en kan je weerbaarder maken in een periode van hormonale verandering. Gewichtsreductie en lichaamsbeweging hebben een algemeen positief gezondheidseffect, maar dragen niet aantoonbaar bij aan het verminderen van overgangsklachten direct. Toch kan een regelmatig dag- en nachtritme bijdragen aan een betere slaapkwaliteit en daarmee aan minder vermoeidheid overdag.

Hormoontherapie

Als slaapproblemen, opvliegers of nachtelijk zweten de belangrijkste oorzaak zijn van vermoeidheid, kan hormoontherapie indirect verlichting geven. Hormoontherapie is de enige behandeling waarvan de effectiviteit overtuigend is aangetoond voor vasomotorische klachten. Door opvliegers en nachtelijk zweten te verminderen, kan de slaapkwaliteit verbeteren en daarmee ook de vermoeidheid overdag. Of hormoontherapie passend is hangt af van je persoonlijke situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog kan dat samen met jou beoordelen.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Het is verstandig om hulp te zoeken als vermoeidheid weken aanhoudt, je dagelijks functioneren beïnvloedt of gepaard gaat met andere klachten zoals slaapproblemen of stemmingswisselingen. Vermoeidheid kan meerdere oorzaken hebben en een arts kan helpen vaststellen of de overgang hierbij een rol speelt. Neem contact op met een arts als:

Je vermoeidheid al weken aanhoudt en niet verbetert na voldoende rust
Je overdag niet goed functioneert op je werk of thuis
De vermoeidheid gepaard gaat met andere klachten zoals slaapproblemen, stemmingswisselingen of opvliegers
Je twijfelt of de vermoeidheid hormonale oorzaken heeft

Vermoeidheid kan meerdere oorzaken hebben. Een arts kan helpen om vast te stellen of de overgang hierbij een rol speelt en welke behandeling het beste past bij jouw situatie.

Last van vermoeidheid tijdens de overgang?

Bij FemmePrex begeleiden onze gynaecologen vrouwen bij overgangsklachten, waaronder vermoeidheid. Tijdens een consult brengen we je klachten en persoonlijke situatie in kaart en stellen we een behandelplan op dat past bij jouw lichaam en levensfase. Je hebt geen verwijzing nodig en binnen 14 dagen kun je terecht.

Maak hier je afspraak.

Veelgestelde vragen over vermoeidheid en de overgang

Waarom ben ik zo moe tijdens de overgang?

Vermoeidheid tijdens de overgang hangt vaak samen met slaapproblemen door nachtelijk zweten en opvliegers, en met hormonale veranderingen die invloed hebben op je energieniveau. Ook stemmingswisselingen en de emotionele belasting van de overgang kunnen bijdragen aan een aanhoudend gevoel van uitputting.

Is extreme vermoeidheid normaal tijdens de overgang?

Vermoeidheid is een veelvoorkomende klacht tijdens de overgang. Toch is aanhoudende uitputting die je dagelijks functioneren beïnvloedt geen situatie die je moet accepteren. Een gynaecoloog kan samen met jou kijken naar de oorzaak en wat er aan te doen is.

Helpt hormoontherapie bij vermoeidheid?

Hormoontherapie is niet specifiek bewezen effectief voor vermoeidheid. Maar als slaapproblemen of opvliegers de belangrijkste oorzaak zijn, kan hormoontherapie die klachten verminderen en daarmee indirect bijdragen aan minder vermoeidheid overdag.

Hoe lang duurt vermoeidheid tijdens de overgang?

Dat verschilt per vrouw. Bij sommige vrouwen verbetert de vermoeidheid naarmate de hormoonspiegels stabiliseren na de menopauze. Bij anderen kunnen klachten langer aanhouden. Een arts kan helpen om de oorzaak vast te stellen en de behandeling daarop af te stemmen.

Kan vermoeidheid tijdens de overgang ook andere oorzaken hebben?

Ja. Vermoeidheid kan meerdere oorzaken hebben die niets met de overgang te maken hebben. Een arts kan helpen om dit te beoordelen en andere oorzaken uit te sluiten.

Bronnen

Vermoeidheid tijdens de overgang: wat kun je eraan doen?