FemmePrex | Lichaamsgeur tijdens de overgang: oorzaken en wat helpt

Veel vrouwen merken tijdens de overgang dat hun lichaamsgeur verandert. Het zweet ruikt anders, sterker of onbekend. Dat kan onzeker maken, zeker als deodorant niet meer lijkt te helpen.

Een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang heeft een directe hormonale oorzaak. Dalend oestrogeen beïnvloedt de activiteit van zweetklieren en de samenstelling van huidbacteriën. Tegelijkertijd neemt de relatieve invloed van testosteron toe, wat de geurproductie verder beïnvloedt. Bij de meeste vrouwen stabiliseert de lichaamsgeur nadat de hormoonspiegels na de menopauze tot rust komen.

In dit artikel

Waarom verandert je lichaamsgeur tijdens de overgang?
Ruiken anderen jouw veranderde lichaamsgeur ook?
Wat maakt de geur erger?
Hoe weet je of het door de overgang komt?
Wat helpt bij een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang?
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Veelgestelde vragen over lichaamsgeur tijdens de overgang

Waarom verandert je lichaamsgeur tijdens de overgang?

Een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang heeft niet één maar drie hormonale oorzaken die elkaar kunnen versterken.

Eccriene en apocriene zweetklieren

Het lichaam heeft twee typen zweetklieren. Eccriene zweetklieren zitten over het hele lichaam en produceren waterig, vrijwel geurloos zweet dat helpt bij het reguleren van de lichaamstemperatuur. Apocriene zweetklieren zitten geconcentreerd in oksels, liezen en rond de tepels. Ze produceren een dikker zweet dat rijk is aan vetten en eiwitten. Dat zweet zelf ruikt niet maar wordt afgebroken door huidbacteriën, wat geur oplevert.

Apocriene zweetklieren worden direct beïnvloed door hormonen. Als de hormoonbalans tijdens de overgang verandert, verandert ook de activiteit van deze klieren en de samenstelling van het zweet dat ze produceren. Dat verklaart waarom de lichaamsgeur in de overgang anders kan worden.

De rol van testosteron en androstenol

Als de oestrogeenspiegel daalt, neemt de relatieve invloed van testosteron toe. Testosteron stimuleert de activiteit van apocriene zweetklieren en de aanmaak van androstenol, een stof die wordt geassocieerd met een muskusachtige geur. Bij vrouwen in de overgang kan dit bijdragen aan een sterkere of anders ruikende lichaamsgeur.

Cortisol en stress

Vrouwen in de overgang hebben vaak een hogere cortisolspiegel door de hormonale schommelingen. Cortisol activeert zweetklieren extra, ook de apocriene klieren. Dat verklaart waarom de lichaamsgeur kan verergeren in periodes van stress of spanning.

Ruiken anderen jouw veranderde lichaamsgeur ook?

Niet altijd. Oestrogeen beïnvloedt niet alleen de zweetklieren maar ook het reukzintuig. Als de oestrogeenspiegel daalt, verandert de geurperceptie. Sommige vrouwen ruiken zichzelf sterker of anders terwijl hun lichaamsgeur objectief nauwelijks is veranderd. Anderen ervaren juist dat bepaalde geuren in hun omgeving intenser of onaangenamer zijn dan voorheen.

Dat betekent dat een deel van de vrouwen die zich zorgen maken over hun lichaamsgeur in werkelijkheid een veranderde geurperceptie ervaart en niet noodzakelijk een sterkere geur afgeeft. Dat is een belangrijk onderscheid omdat het de onzekerheid die veel vrouwen voelen in perspectief plaatst.

Tegelijkertijd is het ook mogelijk dat de lichaamsgeur objectief verandert door de hormonale mechanismen die we hierboven beschreven. Beide kunnen naast elkaar bestaan. Bij twijfel is het verstandig om dit te bespreken met een arts die de hormonale situatie in kaart kan brengen.

Wat maakt de geur erger?

Naast de directe hormonale oorzaak zijn er factoren die een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang kunnen versterken.

Opvliegers en nachtzweten

Opvliegers en nachtzweten zorgen voor een plotselinge toename van zweet. Meer zweet betekent meer interactie tussen zweet en huidbacteriën en daarmee een sterkere geur. Vrouwen die frequent opvliegers of nachtelijke zweetaanvallen hebben merken daardoor vaak dat hun lichaamsgeur in die periodes intenser is.

Voeding

Bepaalde voedingsmiddelen beïnvloeden de samenstelling van het zweet. Sterk gekruid voedsel, knoflook, ui, alcohol en koffie kunnen de lichaamsgeur tijdelijk versterken. Bij vrouwen in de overgang, waarbij de apocriene zweetklieren al actiever zijn, kan dit effect uitgesproken zijn.

Stress en cortisol

Stress verhoogt de cortisolspiegel en activeert zweetklieren extra. Zoals eerder beschreven hebben vrouwen in de overgang al een hogere basale cortisolspiegel door de hormonale schommelingen. In stressvolle periodes versterkt dit effect zich verder, wat de lichaamsgeur extra kan intensiveren.

Hoe weet je of het door de overgang komt?

Niet elke verandering in lichaamsgeur heeft een hormonale oorzaak. Het is belangrijk om andere oorzaken uit te sluiten, zeker als de klachten optreden zonder andere overgangsklachten.

Vaginale infecties

Een verandering in vaginale geur is niet hetzelfde als een verandering in lichaamsgeur. Een sterke, visachtige of gistachtige vaginale geur kan wijzen op een bacteriële vaginose of schimmelinfectie. Deze aandoeningen vragen om een andere behandeling dan hormonale lichaamsgeur en moeten worden uitgesloten door een arts.

Schildklierproblemen

Een overactieve schildklier verhoogt de stofwisseling en daarmee de warmteproductie en zweetproductie van het lichaam. Dit kan leiden tot een sterkere lichaamsgeur die niet hormonaal van oorsprong is. Via bloedonderzoek kan een arts de schildklierwaarden controleren.

Medicatie

Bepaalde medicijnen kunnen de lichaamsgeur beïnvloeden. Antidepressiva en sommige bloeddrukverlagende middelen staan bekend als mogelijke oorzaken van een veranderende lichaamsgeur. Als de klachten samenvallen met het starten van een nieuw medicijn is dat een aanwijzing dat de medicatie een rol speelt.

Wanneer wijst het op de overgang?

Een veranderende lichaamsgeur wijst waarschijnlijk op de overgang als de klachten samengaan met andere overgangsklachten zoals opvliegers, slaapproblemen of een onregelmatige menstruatie en als er geen andere duidelijke oorzaak is. Een symptoomkalender kan helpen om het patroon zichtbaar te maken.

Wat helpt bij een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang?

Bij een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang is de aanpak gericht op het verminderen van triggers en het aanpakken van de onderliggende hormonale oorzaak.

Hygiëne en verzorging

Regelmatig douchen verwijdert zweet en huidbacteriën voordat ze geur produceren. Ademende kleding van katoen of linnen vermindert de ophoping van zweet. Antibacteriële producten in oksels en liezen kunnen de hoeveelheid geurvormende bacteriën verminderen. Vermijd sterk geparfumeerde producten want die kunnen de huidflora verstoren en de geur juist verergeren. Een goede deodorant kan de geur gedurende de dag beheersen. Kies bij voorkeur een deodorant zonder alcohol en zonder sterke parfums. Een antitranspirant die de zweetproductie zelf vermindert kan effectiever zijn.

Voeding en leefstijl

Het beperken van sterk gekruid voedsel, alcohol, koffie en knoflook kan de lichaamsgeur verminderen. Voldoende water drinken verdunt het zweet en vermindert de concentratie van geurvormende stoffen. Stressreductie via beweging, mindfulness of ademhalingsoefeningen verlaagt de cortisolspiegel en daarmee de activiteit van apocriene zweetklieren.

Hormoontherapie

Hormoontherapie pakt de onderliggende oorzaak aan door de oestrogeenspiegel te stabiliseren. Dit vermindert de relatieve invloed van testosteron, normaliseert de activiteit van apocriene zweetklieren en verlaagt de cortisolspiegel. Voor veel vrouwen leidt hormoontherapie tot een significante verbetering van de lichaamsgeur. Of hormoontherapie passend is hangt af van de individuele situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog beoordeelt dit samen met je.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang is in de meeste gevallen een tijdelijke klacht die samenhangt met hormonale schommelingen. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om een arts te raadplegen. Het is verstandig om hulp te zoeken als:

De lichaamsgeur significant verandert zonder andere duidelijke oorzaak zoals voeding of medicatie
De klachten gepaard gaan met een sterke of onaangename vaginale geur
Hygiënemaatregelen en leefstijlaanpassingen onvoldoende verlichting geven
Je twijfelt of de verandering hormonaal is of een andere oorzaak heeft
Je wilt weten of hormoontherapie een optie is voor jouw situatie

Een gynaecoloog kan via bloedonderzoek beoordelen of hormonale schommelingen een rol spelen en een behandelplan opstellen. Bij FemmePrex kun je terecht bij een gespecialiseerde gynaecoloog voor veranderingen in lichaamsgeur en andere overgangsklachten. Een verwijzing van je huisarts is aan te raden als je in aanmerking wilt komen voor gedeeltelijke vergoeding via je zorgverzekering.

Veelgestelde vragen over lichaamsgeur tijdens de overgang

Gaat een veranderende lichaamsgeur na de overgang vanzelf over?

Bij de meeste vrouwen stabiliseert de lichaamsgeur nadat de hormoonspiegels na de menopauze tot rust komen. De hormonale schommelingen van de perimenopauze, die de activiteit van apocriene zweetklieren beïnvloeden, nemen af als de hormoonspiegels structureel lager maar stabieler worden. Hoe lang dit duurt verschilt per vrouw. Zonder behandeling kan het enkele jaren duren voordat de klachten afnemen.

Waarom ruik ik mijn okselgeur sterker tijdens de overgang?

De oksels bevatten een hoge concentratie apocriene zweetklieren die direct worden beïnvloed door hormonen. Als de oestrogeenspiegel daalt en de relatieve invloed van testosteron toeneemt, worden deze klieren actiever en verandert de samenstelling van het zweet. Testosteron stimuleert bovendien de aanmaak van androstenol, een stof die een muskusachtige geur geeft. Dat verklaart waarom de okselgeur in de overgang sterker of anders kan zijn.

Helpt hormoontherapie tegen een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang?

Hormoontherapie kan een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang verminderen door de oestrogeenspiegel te stabiliseren. Dit normaliseert de activiteit van apocriene zweetklieren en vermindert de relatieve invloed van testosteron. Of hormoontherapie passend is hangt af van de individuele situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog beoordeelt dit samen met je.

Wat is het verschil tussen een veranderende lichaamsgeur en een vaginale geur tijdens de overgang?

Een veranderende lichaamsgeur tijdens de overgang heeft een hormonale oorzaak en uit zich vooral in de oksels en liezen waar apocriene zweetklieren zitten. Een veranderende vaginale geur kan ook hormonaal zijn maar kan ook wijzen op een bacteriële vaginose of schimmelinfectie. Een sterke, visachtige of gistachtige vaginale geur is een reden om een arts te raadplegen om infecties uit te sluiten.

Waarom helpt mijn deodorant niet meer tijdens de overgang?

Tijdens de overgang verandert de samenstelling van het zweet door hormonale schommelingen. Apocriene zweetklieren worden actiever en produceren een dikker zweet dat rijker is aan vetten en eiwitten. Dat zweet wordt door huidbacteriën afgebroken tot geur. Een gewone deodorant maskeert de geur maar pakt de veranderde samenstelling van het zweet niet aan. Een antitranspirant die de zweetproductie zelf vermindert kan effectiever zijn. Hormoontherapie pakt de onderliggende hormonale oorzaak aan en kan op langere termijn meer verlichting bieden.

Ruik je anders tijdens de overgang? Dit is wat er hormonaal speelt