FemmePrex | Hartkloppingen tijdens de overgang: onschuldig of niet?

Hartkloppingen zijn een veelvoorkomende klacht tijdens de overgang. Vrouwen beschrijven ze als een bonzend gevoel, een hart dat overslaat of een plotseling versnelde hartslag zonder duidelijke aanleiding.

Hartkloppingen tijdens de overgang worden veroorzaakt door dalend oestrogeen, dat een beschermende rol speelt in het hartritme en de bloedvaten. Als de oestrogeenspiegel schommelt, raakt het autonome zenuwstelsel tijdelijk uit balans, wat kan leiden tot een onregelmatige of versnelde hartslag. Bij de meeste vrouwen zijn hartkloppingen tijdens de overgang onschuldig en tijdelijk. Toch is het belangrijk om te weten wanneer ze een signaal zijn om een arts te raadplegen.

In dit artikel

Hoe voelen hartkloppingen tijdens de overgang?
Wanneer zijn hartkloppingen onschuldig en wanneer niet?
Wat verergert hartkloppingen tijdens de overgang?
Hartkloppingen in bed en 's nachts
Wat helpt bij hartkloppingen tijdens de overgang?
Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Veelgestelde vragen

Hoe voelen hartkloppingen tijdens de overgang?

Hartkloppingen tijdens de overgang kunnen zich op verschillende manieren voordoen. De meest voorkomende beschrijvingen zijn een bonzend of kloppend gevoel in de borst, een hartslag die plotseling versnelt zonder lichamelijke inspanning, een gevoel dat het hart een slag overslaat of even stopt, en een onregelmatig hartritme dat plots begint en ook plots stopt.

De klachten treden niet alleen overdag op. Veel vrouwen ervaren hartkloppingen juist 's nachts of bij het wakker worden. Dit hangt samen met nachtelijk zweten en opvliegers die het autonome zenuwstelsel activeren, waardoor de hartslag tijdelijk versnelt. Hartkloppingen gaan vaak samen met slecht slapen tijdens de overgang, doordat nachtelijk zweten het autonome zenuwstelsel activeert.

De intensiteit en frequentie verschillen per vrouw. Sommige vrouwen ervaren incidentele hartkloppingen, anderen hebben er dagelijks last van. De duur varieert van enkele seconden tot enkele minuten.

Wanneer zijn hartkloppingen onschuldig en wanneer niet?

Dit is de vraag die de meeste vrouwen hebben als zij hartkloppingen ervaren tijdens de overgang. Het antwoord hangt af van de context waarin de hartkloppingen optreden en de bijkomende klachten.

Onschuldige hartkloppingen

Hartkloppingen die hormonaal van oorsprong zijn, treden vaak op in combinatie met andere overgangsklachten zoals opvliegers, nachtelijk zweten of stemmingswisselingen. Ze beginnen en stoppen plotseling, duren kort en verdwijnen vanzelf. Er zijn geen bijkomende klachten zoals pijn op de borst, duizeligheid of kortademigheid. Bij bloedonderzoek en een normaal ECG is er geen aanwijzing voor een onderliggende hartaandoening.

Wanneer hartkloppingen kunnen wijzen op een hartprobleem

Hartkloppingen zijn een reden om een arts te raadplegen als ze gepaard gaan met pijn of druk op de borst, duizeligheid of het gevoel flauw te vallen, kortademigheid zonder inspanning, een aanhoudend onregelmatig hartritme dat langer dan enkele minuten duurt, of hartkloppingen die optreden zonder enige relatie met overgangsklachten.

Bij vrouwen met overgangsklachten die samengaan met een verhoogd cardiovasculair risico, zoals hoge bloeddruk, diabetes of een familiaire belasting met hartziekten, is het verstandig om hartkloppingen altijd te laten onderzoeken. Een gynaecoloog kan beoordelen of de klachten hormonaal zijn en zo nodig doorverwijzen naar een cardioloog.

Wat verergert hartkloppingen tijdens de overgang?

Naast de hormonale oorzaak zijn er factoren die hartkloppingen kunnen uitlokken of verergeren. Het herkennen van deze triggers kan helpen om de frequentie en intensiteit van de klachten te verminderen.

Cafeïne en alcohol

Cafeïne stimuleert het zenuwstelsel en kan de hartslag tijdelijk verhogen. Alcohol verstoort de hormoonbalans en de slaapkwaliteit, wat hartkloppingen kan uitlokken, met name 's nachts. Beide stoffen zijn bekende triggers bij vrouwen met hartkloppingen tijdens de overgang.

Stress

Stress activeert het autonome zenuwstelsel en verhoogt de aanmaak van adrenaline, wat de hartslag kan versnellen. Bij vrouwen in de overgang, waarbij het autonome zenuwstelsel al gevoeliger is door dalend oestrogeen, kan stress de hartkloppingen versterken.

Slaaptekort

Slaaptekort vergroot de gevoeligheid van het autonome zenuwstelsel. Vrouwen die door nachtelijk zweten of slaapproblemen structureel slecht slapen, ervaren daardoor vaker en hevigere hartkloppingen overdag.

Opvliegers

Opvliegers gaan gepaard met een plotselinge stijging van de lichaamstemperatuur en een activering van het autonome zenuwstelsel. Dit kan direct leiden tot een versnelde hartslag. Vrouwen die veel opvliegers hebben, melden ook vaker hartkloppingen.

Hartkloppingen in bed en 's nachts

Hartkloppingen die 's nachts optreden of waarbij vrouwen wakker worden met een bonzend hart, zijn een specifieke en veelvoorkomende klacht tijdens de overgang. Ze worden vaak als angstaanjagender ervaren dan overdag, omdat ze de slaap verstoren en moeilijker in context te plaatsen zijn.

De meest voorkomende oorzaak is een opvlieger of nachtelijk zweten dat het autonome zenuwstelsel activeert. De plotselinge stijging van de lichaamstemperatuur zorgt voor een tijdelijke versnelling van de hartslag. Vrouwen worden wakker met hartkloppingen, voelen zich warm en bezweet, waarna de hartslag geleidelijk normaliseert.

Daarnaast speelt slaaparchitectuur een rol. In de lichtere slaapfases, waarbij vrouwen makkelijker wakker worden, is het lichaam gevoeliger voor prikkels van het autonome zenuwstelsel. Een kleine hormonale schommeling die overdag onopgemerkt blijft, kan 's nachts leiden tot merkbare hartkloppingen.

Nachtelijke hartkloppingen die gepaard gaan met pijn op de borst, ernstige kortademigheid of het gevoel flauw te vallen zijn altijd een reden om een arts te raadplegen.

Wat helpt bij hartkloppingen tijdens de overgang?

Voor een volledig overzicht van behandelopties verwijzen we naar de pagina over hartkloppingen tijdens de overgang. De belangrijkste aanpak is gericht op de onderliggende hormonale oorzaak en het vermijden van triggers.

Leefstijl

Het beperken van cafeïne en alcohol vermindert de frequentie van hartkloppingen bij veel vrouwen. Regelmatige beweging verbetert de cardiovasculaire gezondheid en vermindert de gevoeligheid van het autonome zenuwstelsel voor hormonale schommelingen. Stressreductie via ademhalingsoefeningen of mindfulness kan de activering van het zenuwstelsel verminderen.

Hormoontherapie

Hormoontherapie pakt de onderliggende oorzaak aan door de oestrogeenspiegel te stabiliseren. Dit kan de frequentie en intensiteit van hartkloppingen verminderen. Of hormoontherapie passend is, hangt af van de individuele situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog beoordeelt dit samen met je.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?

Hartkloppingen tijdens de overgang zijn meestal hormonaal van oorsprong en tijdelijk. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om een arts te raadplegen. Het is verstandig om hulp te zoeken als:

Hartkloppingen gepaard gaan met pijn of druk op de borst
Je duizelig bent of het gevoel hebt flauw te vallen tijdens of na de hartkloppingen
Je kortademig bent zonder lichamelijke inspanning
Het hartritme langer dan enkele minuten onregelmatig blijft
Hartkloppingen optreden zonder relatie met overgangsklachten zoals opvliegers of nachtelijk zweten
Je een verhoogd cardiovasculair risico hebt door hoge bloeddruk, diabetes of hart- en vaatziekten in de familie

Een gynaecoloog kan via bloedonderzoek en een verwijzing voor een ECG beoordelen of de hartkloppingen hormonaal zijn of een cardiologische oorzaak hebben. Bij FemmePrex kun je binnen veertien dagen terecht voor een online consult met een gespecialiseerde gynaecoloog, zonder verwijzing.

Veelgestelde vragen over hartkloppingen tijdens de overgang

Hoe lang duren hartkloppingen tijdens de overgang?

De duur verschilt per vrouw en hangt samen met het verloop van de overgang. Individuele hartkloppingen duren meestal enkele seconden tot enkele minuten. Als klacht tijdens de overgang kunnen ze meerdere jaren aanhouden, zolang de hormoonspiegels schommelen. Bij veel vrouwen nemen de hartkloppingen af naarmate de overgang vordert en de hormoonspiegels stabiliseren. Bij aanhoudende of ernstige klachten is behandeling mogelijk zonder te hoeven wachten tot de menopauze.

Kunnen hartkloppingen tijdens de overgang gevaarlijk zijn?

In de meeste gevallen zijn hartkloppingen tijdens de overgang onschuldig en hormonaal van oorsprong. Ze worden gevaarlijk als ze gepaard gaan met pijn op de borst, duizeligheid, kortademigheid of een aanhoudend onregelmatig hartritme. In dat geval kan er sprake zijn van een hartritmestoornis of een andere cardiologische oorzaak die verder onderzoek vereist.

Helpt hormoontherapie tegen hartkloppingen?

Hormoontherapie kan de frequentie en intensiteit van hartkloppingen verminderen door de oestrogeenspiegel te stabiliseren. Dit pakt de onderliggende hormonale oorzaak aan. Of hormoontherapie passend is, hangt af van de individuele situatie en medische voorgeschiedenis. Een gynaecoloog beoordeelt dit samen met je.

Waarom heb ik 's nachts meer last van hartkloppingen?

Nachtelijke hartkloppingen hangen vaak samen met opvliegers en nachtelijk zweten die het autonome zenuwstelsel activeren. In de lichtere slaapfases is het lichaam gevoeliger voor hormonale schommelingen, waardoor hartkloppingen 's nachts vaker worden opgemerkt dan overdag. Slaaptekort versterkt dit effect.

Wat is het verschil tussen hartkloppingen door de overgang en een hartritmestoornis?

Hartkloppingen door de overgang zijn tijdelijk, hangen samen met andere overgangsklachten en verdwijnen vanzelf binnen enkele seconden tot minuten. Een hartritmestoornis kenmerkt zich door een aanhoudend onregelmatig hartritme dat langer dan enkele minuten aanhoudt en niet samenhangt met overgangsklachten. Bijkomende klachten zoals pijn op de borst, duizeligheid of kortademigheid zijn signalen dat er mogelijk sprake is van een hartritmestoornis. Een ECG kan uitsluitsel geven.

Hartkloppingen tijdens de overgang: wanneer zijn ze onschuldig en wanneer niet?